Monday , May 27 2024
Home / Stavros Mavroudeas Blog / «Οι καταστροφικές επιπτώσεις της ΕΕ στην Ελλάδα και τους εργαζόμενους» – Στ.Μαυρουδέας ΠΡΙΝ 20-21/4/2024

«Οι καταστροφικές επιπτώσεις της ΕΕ στην Ελλάδα και τους εργαζόμενους» – Στ.Μαυρουδέας ΠΡΙΝ 20-21/4/2024

Summary:
Οι καταστροφικές επιπτώσεις της ΕΕ στην Ελλάδα και τους εργαζόμενους Στ. Μαυρουδέας Η προδιαγραμμένη κωλοτούμπα του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 – για την οποία ευθύνονται όλα τα τμήματα του σημερινού μετα-συριζαϊκού παλίμψηστου, διαφωνήσαντα και μη – έχει επιβάλλει σιγή ιχθύος στην επίσημη δημόσια συζήτησης σχετικά με τον ρόλο και της επιπτώσεις της ΕΕ στη χώρα μας. Σε αυτή την σιγή συμβάλλουν και οι δυνάμεις του αριστερού κοινοβουλευτικού φάσματος, με το ΚΚΕ να υποβαθμίζει το ζήτημα και να παραπέμπει υποκριτικά την πολιτική αντιμετώπιση του στην μετά την σοσιαλιστική εξουσία εποχή. Αντίστοιχα, οι μετα-συριζαϊκές οργανώσεις (ΜΕΡΑ25, ΛΑΕ κλπ.) όχι μόνο συγκλύπτουν τις ευθύνες τους αλλά και έχουν υποχωρήσει δραματικά στις θέσεις τους απέναντι στην ΕΕ σε σχέση με το παρελθόν, αποτασσόμενες την

Topics:
Stavros Mavroudeas considers the following as important: ,

This could be interesting, too:

Lars Pålsson Syll writes DSGE models — a total waste of time

tom writes Gaza in context: past, present, & future

Peter Radford writes Lost opportunities?

Bill Haskell writes Very Ill Again

«Οι καταστροφικές επιπτώσεις της ΕΕ στην Ελλάδα και τους εργαζόμενους» – Στ.Μαυρουδέας ΠΡΙΝ 20-21/4/2024

Οι καταστροφικές επιπτώσεις της ΕΕ στην Ελλάδα και τους εργαζόμενους

Στ. Μαυρουδέας

Η προδιαγραμμένη κωλοτούμπα του ΣΥΡΙΖΑ το 2015 – για την οποία ευθύνονται όλα τα τμήματα του σημερινού μετα-συριζαϊκού παλίμψηστου, διαφωνήσαντα και μη – έχει επιβάλλει σιγή ιχθύος στην επίσημη δημόσια συζήτησης σχετικά με τον ρόλο και της επιπτώσεις της ΕΕ στη χώρα μας. Σε αυτή την σιγή συμβάλλουν και οι δυνάμεις του αριστερού κοινοβουλευτικού φάσματος, με το ΚΚΕ να υποβαθμίζει το ζήτημα και να παραπέμπει υποκριτικά την πολιτική αντιμετώπιση του στην μετά την σοσιαλιστική εξουσία εποχή. Αντίστοιχα, οι μετα-συριζαϊκές οργανώσεις (ΜΕΡΑ25, ΛΑΕ κλπ.) όχι μόνο συγκλύπτουν τις ευθύνες τους αλλά και έχουν υποχωρήσει δραματικά στις θέσεις τους απέναντι στην ΕΕ σε σχέση με το παρελθόν, αποτασσόμενες την αποδέσμευση από την ΕΕ και ακόμη και από την Ευρωζώνη (που υποτίθεται ότι ήταν η μοναδική μήτρα του κακού) και κλαυθμηρίζουν για μυθοπλαστικές μεταρρυθμίσεις τους.

Όμως, 14 χρόνια μετά το ξέσπασμα της ελληνικής (αλλά και της ευρωπαϊκής) κρίσης, η δέσμευση της χώρας στην ευρωπαϊκή ενοποίηση αποτελεί τον βασικό άμεσο αίτιο της οικονομικής κατάντιας της χώρας.

Η ένταξη της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ενοποίηση – η σύγχρονη «Μεγάλη Ιδέα» της αστικής τάξης – αντί να αναβαθμίσει τον ελληνικό καπιταλισμό μέσα στα πλαίσια της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας έχει οδηγήσει στην υποβάθμιση του (παρά τα ψευδεπίγραφα ‘success stories’ που όλες οι τελευταίες κυβερνήσεις έχουν διασαλπίσει).

Η ένταξη στην Κοινή Αγορά οδήγησε στην εκτεταμένη αποβιομηχάνιση με αδύναμους παραγωγικούς κλάδους (μεσαίας τεχνολογίας, χαμηλής προστιθέμενης αξίας και ισχυρής εξάρτησης από εισαγωγές) και ενίσχυση των πιο ευάλωττων από τις διεθνείς αναταράξεις υπηρεσιών (π.χ. τουρισμός). Παράγει επίσης μόνιμα προβλήματα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών καθώς το εμπορικό ισοζύγιο είναι διαχρονικά ελλειματικό, ο δημόσιος δανεισμός είναι εξαρτημένος από τις διεθνείς αγορές και η φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό είναι ενδημική.

Η ένταξη στο ευρώ επιδείνωσε όλα τα προβλήματα στην παραγωγική δομή της χώρας καθώς αφαίρεσε κρίσιμα εργαλεία νομισματικής πολιτικής και ταυτόχρονα περιόρισε καθοριστικά (στα πλαίσια του πλαισίου του Μάαστριχτ και των διαδοχικών τροποποιήσεων του) την δημοσιονομική πολιτική. Φυσικά, η βιομηχανική πολιτική καθώς και άλλα εργαλεία οικονομικής πολιτικής είχαν ουσιαστικά πεταχτεί στον κάλαθο των αχρήστων ήδη από την ένταξη στην Κοινή Αγορά.

Η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση του 2008 και η επακόλουθη περιφερειακή κρίση της ευρωζώνης το 2010 αλλά και η κρίση του COVID-19 έπληξαν ανεπανόρθωτα τον ελληνικό καπιταλισμό. Χαρακτηριστικά, τo 2024 το ΑΕΠ της χώρας είναι κατά 25% μικρότερο από εκείνο του 2008 (σε σταθερές τιμές του 2010).

Επιπλέον, τα διαρθρωτικά προβλήματα της οικονομίας έχουν πολλαπλασιασθεί. Η παραγωγική βάση εξακολουθεί να συρρικνώνεται (χαρακτηριστική η μετατροπή της εμβληματικής Χαλυβουργικής σε επιχείρηση logistics και το πρόσφατο κλείσιμο της υαλουργίας Γιούλα). Η φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό συνεχίζεται με ολοένα και περισσότερους ελληνικούς ομίλους να μεταθέτουν έδρα και δραστηριότητες στο εξωτερικό. Την ίδια ώρα η εγχώρια επενδυτική δραστηριότητα κατευθύνεται σχεδόν ολοκληρωτικά στον τουρισμό και στο real estate. Ταυτόχρονα, αυξάνει η διείσδυση ξένων πολυεθνικών ομίλων στη χώρα και ο έλεγχος βασικών κλάδων και επιχειρήσεων). Η εκχώρηση του ΟΤΕ στο γερμανικό κεφάλαιο ήταν από τις πρώτες μεγάλες κινήσεις αυτού του τύπου. Από τότε έχει κυλίσει πολύ νερό στο αυλάκι, με πρόσφατα παραδείγματα τον έλεγχο των ναυπηγείων από αμερικανικής αναφοράς κεφάλαια και την αυξανόμενη διείσδυση των ισραηλινών στην αμυντική βιομηχανία (εκτός από το real estate). Η σιδηροδρομική τραγωδία των Τεμπών δείχνει πως οι επιλογές της ΕΕ για ιδιωτικοποιήσεις, δημιουργία ανταγωνισμού αλλά και παρασκηνιακού μοιράσματος τομέων σε μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις οδήγησε στην κατάπτωση του σιδηροδρομικού δικτύου. Η παράλογη αθλιότητα του διαχωρισμού των υποδομών από τα μεταφορικά μέσα – γνωστή ευρωπαϊκή συνταγή για την υποτιθέμενη αύξηση του ανταγωνισμού – έχει οδηγήσει και στη χώρα μας (αλλά και πανευρωπαϊκά) σε πολύνεκρα σιδηροδρομικά δυστυχήματα. Το αναγκαίο αίτημα για επανακρατικοποίηση των σιδηροδρόμων και λειτουργία τους σύμφωνα με τα συμφέροντα της μεγάλης εργαζόμενης πλειονότητας της κοινωνίας (κάτι που ακόμη και το ΚΚΕ υποκριτικά αρνείται) προσκρούει άμεσα στις επιταγές της ΕΕ.

Αλλά και στον κρίσιμο τομέα της ενέργειας – που έχει άμεσες και οδυνηρές επιπτώσεις στο λαϊκό εισόδημα – είναι οι επιταγές της ΕΕ – σε αρμονία φυσικά με τα εγχώρια ληστρικά καπιταλιστικά συμφέροντα – που έχουν οδηγήσει στην εκτίναξη των τιμών. Η αποσάθρωση της δημόσιας ΔΕΗ, η είσοδος ιδιωτικών ομίλων και – πάνω απ’ όλα – το χρηματιστήριο τιμών της ενέργειας (που κάνει τις τιμές ρουλέτα για τους λαϊκούς καταναλωτές και καζίνο για τους καπιταλιστές) είναι δημιουργήματα της ΕΕ. Για να ελεγχθούν και να μειωθούν οι τιμές της ενέργειας είναι αναγκαία η επιστροφή σε ένα ενιαίο δημόσιο σύστημα που να λειτουργεί σύμφωνα με τα συμφέροντα της μεγάλης εργαζόμενης πλειονότητας της κοινωνίας. Φυσικά, αυτό είναι αδύνατον μέσα στα ευρωενωσιακά πλαίσια καθώς παραβιάζει τους «κανόνες του ανταγωνισμού».

Φυσικά, τα προβλήματα του ελληνικού καπιταλισμού τα πληρώνουν οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά στρώματα. Τα μνημόνια ΕΕ-ΔΝΤ ενίσχυσαν δραματικά αυτή την τάση ιδιαίτερα στα μισθολογικά και εργασιακά ζητήματα.

Ακόμη και το ΙΟΒΕ αναγνωρίζει ότι ο πραγματικός μέσος μισθός (σε σταθερές τιμές του 2022) μειώθηκε την περίοδο 2010-2022 κατά 30%.

Ο πληθωρισμός της τελευταίας περιόδου – που πυροδοτήθηκε σαν πληθωρισμός κερδών («απληστίας) με κυβερνητική συνενοχή – έχει πλήξει καίρια το εργατικό εισόδημα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, ο μέσος ετήσιος μισθός (σε σταθερές τιμές 2022) μειώθηκε από τα 17.220 ευρώ το 2021 σε 16.174 ευρώ το 2022. Δηλαδή χάθηκε ένας μηνιαίος μισθός περίπου.

Συνολικά, παρά τα κυβερνητικά ψίχουλα της τελευταίας περιόδου, το 2022 η Ελλάδα έχει τον χαμηλότερο μέσο ετήσιο μισθό στην ΕΕ (Statista).

«Οι καταστροφικές επιπτώσεις της ΕΕ στην Ελλάδα και τους εργαζόμενους» – Στ.Μαυρουδέας ΠΡΙΝ 20-21/4/2024

Η ανεργία παραμένει υψηλή και ιδιαίτερα η ανεργία των νέων. Από την προ-μνημονίων εποχή έχουν χαθεί περίπου 300.000 θέσεις εργασίας («brain drain» αλλά και κλασσική μετανάστευση). Οι πρόσφατοι κυβερνητικοί διθύραμβοι για μείωση της είναι εντελώς μυθοπλαστικοί. Η μείωση δεν οφείλεται στο ότι αυξήθηκαν οι θέσεις εργασίας αλλά στο ότι μειώθηκε το ενεργό εργατικό δυναμικό (που υπολογίζονται ως όσοι αναζητούν εργασία μέσα σε μία χρονική περίοδο αναφοράς). Η εξαίρεση από το διαθέσιμο εργατικό δυναμικό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάποιος δεν θέλει να δουλέψει αλλά ολοένα και περισσότερο σημαίνει ότι οι εργασίες που βρίσκει «δεν αξίζουν τα λεφτά τους».

Το ζήτημα της αποδέσμευσης της χώρας από την ΕΕ οφείλει να αποτελεί κεντρικό στοιχείο της πάλης του εργατικού και λαϊκού κινήματος αλλά και του κομμουνιστικού μεταβατικού προγράμματος.

Stavros Mavroudeas
He is currently Professor of Political Economy at the Department of Social Policy of Panteion University. He was previously Professor of Political Economy at the Department of Economics of the University of Macedonia. He studied at the Economics Department of the National Kapodistriakon University of Athens, from where he received his BA Economics (1985 - First Class Honours).

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *